Gelir Tablosu (Kâr-Zarar) Nedir? Muhasebenin İkinci Temel Tablosu
Gelir Tablosu Nedir?
İşletmenin belirli bir dönemde (genellikle ay, çeyrek, yıl) elde ettiği gelirleri ve katlandığı giderleri gösteren mali tablodur. Halk arasında "Kâr-Zarar Tablosu" olarak da bilinir; İngilizcede "Income Statement" veya "Profit and Loss Statement" (P&L) denir. Muhasebenin iki temel tablosundan biridir — diğeri bilançodur.
Bilanço bir "fotoğraf" (anlık durum) iken, gelir tablosu bir "film"dir (dönem boyunca neler olmuş).
Gelir Tablosunun Temel Mantığı
Çok basit bir formül:
GELİRLER − GİDERLER = KÂR (veya ZARAR)
Ama gerçek hayatta birden fazla gelir ve gider türü vardır. Gelir tablosu bunları sistematik şekilde sınıflandırır ve 5 farklı kâr seviyesi oluşturur.
Türk Tek Düzen Muhasebe Sisteminde Gelir Tablosu
| Kalem | Tutar (₺) |
| Brüt Satışlar | 1.500.000 |
| (−) Satış İndirimleri | (50.000) |
| NET SATIŞLAR | 1.450.000 |
| (−) Satılan Malın Maliyeti | (900.000) |
| BRÜT KÂR | 550.000 |
| (−) Faaliyet Giderleri (kira, maaş, pazarlama) | (300.000) |
| FAALİYET KÂRI | 250.000 |
| (+) Diğer Gelirler (faiz vb.) | 15.000 |
| (−) Diğer Giderler | (10.000) |
| (−) Finansman Giderleri (kredi faizi) | (45.000) |
| VERGİ ÖNCESİ KÂR | 210.000 |
| (−) Kurumlar Vergisi (%25) | (52.500) |
| NET DÖNEM KÂRI | 157.500 |
5 Kâr Seviyesini Anlamak
- Brüt Kâr (Gross Profit): Satışlardan üretim/satınalma maliyetini çıkarınca kalan. Ürün marjını gösterir. Düşükse fiyatlandırma sorunlu demektir.
- Faaliyet Kârı (Operating Profit / EBIT): Brüt kârdan ofis kira, personel, pazarlama gibi operasyon giderlerini düşünce. Şirket kendi işinden ne kazanıyor? sorusunun cevabı.
- Vergi Öncesi Kâr (Pre-tax Profit): Faaliyet kârından sonra finansal gelir-giderler eklenir/çıkarılır. Vergi hesaplaması bunun üzerinden yapılır.
- Net Kâr (Net Income): Vergi sonrası gerçek kâr. Bilançodaki özsermayeye eklenir, ortaklara temettü olarak dağıtılabilir.
- EBITDA (Faiz, Vergi, Amortisman Öncesi Kâr): Faaliyet kârına amortismanı eklemek. Uluslararası karşılaştırma için kullanılır.
Gelir Tablosu Analizi: 4 Önemli Oran
- Brüt Kâr Marjı = Brüt Kâr / Net Satış — Örnekte %38. Ürün karlılığı.
- Faaliyet Kâr Marjı = Faaliyet Kârı / Net Satış — Örnekte %17. Operasyonel verimlilik.
- Net Kâr Marjı = Net Kâr / Net Satış — Örnekte %11. Bottom-line karlılık.
- ROE (Özsermaye Getirisi) = Net Kâr / Özsermaye — Yatırımcı için kritik.
Bilanço ve Gelir Tablosu İlişkisi
İki tablo birbirini tamamlar:
- Gelir tablosundaki Net Kâr, bilançodaki Özsermaye (Dönem Kârı) kalemine eklenir
- Bilançodaki Stok, gelir tablosundaki Satılan Mal Maliyeti'ni etkiler
- Bilançodaki Sabit Kıymetler'in amortismanı gelir tablosunda gider olarak yazılır
Yaygın Yanılgılar
"Kâr = Para" değildir. Kâr eden bir şirket nakit sıkıntısı çekebilir (alacaklar tahsil edilemezse). Bu nedenle nakit akış tablosu üçüncü kritik finansal tablodur.
"Yüksek satış = yüksek kâr" da değildir. Düşük marjlı bol satış, yüksek marjlı az satıştan daha az kâr getirebilir.
Sonuç
Gelir tablosu (kâr-zarar), bir işletmenin gerçek performansını ölçmenin en somut yoludur. Bilanço fotoğraf çekerken, gelir tablosu filmi anlatır. Her ay düzenli hazırlanan ve doğru yorumlanan gelir tablosu, işletmenin kanı dolaşımını gösteren EKG cihazı gibidir — anomaliler erken yakalanır, müdahale şansı doğar.
Muhasebim'i ücretsiz deneyin
Kişisel bütçenizi veya işletmenizin muhasebesini tek panelde takip etmeye hemen başlayın.
Ücretsiz Kayıt Ol